محمد حميد الله ( مترجم : سيد محمد حسينى )

226

مجموعة الوثائق السياسية للعهد النبوي و الخلافة الراشدة ( نامه ها و پيمانهاى سياسى حضرت محمد ( ص ) و اسناد صدر اسلام ) ( فارسي )

( 1 ) 91 به طهفة بن زهير ( 1 ) و كسان وى از قبيلهء بنى نهد قلقشندى ، 6 / 368 - 369 ؛ ابن عبد ربّه ، 1 / 140 ؛ عبد المنعم خان ش 24 ( دو روايت ) ؛ كنز العمّال ج 5 ش 5700 ( وى گفته است : ابن جوزى در الواهيات از آن ياد كرده و گفته است : اين روايت درست نيست چرا كه در سلسلهء سند آن ، افراد ناشناخته و ضعيف ، هستند ) ؛ عمر موصلىّ ج 8 ورق 32 الف ؛ الأهدل ص 104 ؛ الأزمنة و الأمكنة ، مرزوقى 2 / 144 ؛ إمتاع الأسماع ، مقريزى ( خطّى كوپرولو ) ص 1028 ؛ عياض 1 / 63 ؛ الوفاء ، ابن الجوزى ص 754 ؛ الوثائق السّياسيّة اليمنيّة ، محمّد بن أكوع الحوالى ، ص 85 وى به نسخهء خطّى ناشناخته‌اى در تاريخ يمن ص 82 ، ارجاع داده است . مقابله كنيد : الاستيعاب ، ش 906 ؛ النّهاية ، ابن أثير ، واژه‌هاى : حبس ، ربا ، رمق . به نام خداوند بخشايندهء بخشايشگر از محمّد فرستادهء خدا به بنى نهد : درود بر شما ؛ آن كس كه نماز را به پا دارد ، مؤمن است و آن كس كه زكات دهد ، مسلمان است ؛ و هر كس گواهى دهد كه جز خداى يگانه ، خدايى نيست ، در شمار ناآگاهان نخواهد بود . تا آنگاه كه بر پايهء احساس و تعصّب جاهلى ( 2 ) ، در انديشهء نيرنگ و پيمان‌شكنى نباشيد ( 3 ) ، شتر پير و حيوانى كه به تازگى زاييده است و اسب رام گشته و كرهء يك ساله ، از آن شما خواهد بود ( 4 ) . به سبب گردآورى زكات ، چارپايانتان را از رفتن به چراگاه باز نخواهند داشت . كسى درختان شما را نخواهد بريد ( 5 ) ؛ دامهاى شير ده شما را نزد مأمور گردآورى زكات نخواهد برد تا از رفتن به چراگاه بازمانند ( 6 ) . هر كس بر محتواى اين پيمان استوار ماند ، پيامبر خدا نيز نسبت به پيمان وى استوار خواهد ماند ؛ ولى هر كس آن را ناديده انگارد ، بايد افزون بر زكات مقرّر ، مال ديگرى نيز بپردازد ( 7 ) . 1 . هنگامى كه نمايندگان عرب نزد پيامبر ( ص ) آمدند ، طهفه پسر أبو زهير از قبيلهء نهد به پا خاست و دربارهء دشواريهاى زندگانى خود و قبيلهء خويش ، سخن گفت . پيامبر اسلام دربارهء وى دعا كرد و فرمان بالا را براى قبيلهء بنى نهد نوشت و همراه طهفه فرستاد ( الفائق ، 2 / 277 - 278 ) . چنان كه مىبينيم در الفائق زمخشرى همچنين در العقد الفريد ، طهفة بن ابى زهير آمده است . - م . 2 . براى توضيح بيشتر دربارهء واژه‌هاى غريب اين فرمان ، بنگريد : ( الفائق 2 / 281 - 282 ؛ قلقشندى 6 / 369 ) . - م . 3 . در لسان آمده است : الرّبق : الخيط و مؤنّث آن ، ربقة و جمعش أرباق ، رباق و ربق است . أخرج ربقة الإسلام من عنقه يعنى از اسلام روى گردانيد . ربقة در اصل به گرهى در ريسمان گفته مىشود كه بر گردن يا دست جانور مىنهاده‌اند تا آن را نگاه دارد ، و چون جانور براى رهايى خود از بند ، آن را مىجويده است ، از اين رو أكل ( خوردن ) را براى نقض عهد ( پيمان‌شكنى ) استعاره آورده‌اند ( لسان العرب ، 10 / 112 - 113 ) . - م . 4 . اين معنى نزديك به آن سخن پيامبر ( ص ) است كه گفت : زكات اسب را بر شما بخشيدم ( الفائق 2 / 281 ) . - م . 5 . المحكم ، ابن سيده ، 1 / 241 ( عضد ) ؛ اصلاح المنطق ، ابن السّكيت ص 22 . - م .